Przeterminowane leki i szczepionki w gabinecie – co z nimi zrobić?

• Dlaczego przeterminowanych leków z gabinetu nie można oddać do apteki?
• Jakie kody odpadów przypisać przeterminowanym lekom i szczepionkom?
• Jak pakować i magazynować odpady farmaceutyczne w placówce?
• Jakich dokumentów wymaga przekazanie przeterminowanych leków?

W gabinecie prędzej czy później pojawiają się ampułki po terminie ważności, napoczęte opakowania preparatów i fiolki z lodówki, w której doszło do przerwania łańcucha chłodniczego. Przeterminowane leki i szczepionki powstałe przy udzielaniu świadczeń są odpadem medycznym, więc nie wolno ich wyrzucić do kosza ani wrzucić do aptecznego pojemnika na leki od pacjentów. Placówka nadaje im kod, pakuje we właściwe opakowanie i przekazuje uprawnionemu odbiorcy na podstawie karty przekazania odpadów. Poniżej wyjaśniamy, jakie kody im przypisać, jak je pakować i jakich dokumentów wymaga ich przekazanie.

Dlaczego przeterminowanych leków z gabinetu nie można oddać do apteki?

Apteczne pojemniki na leki przyjmują odpady z gospodarstw domowych, dlatego gabinet nie może z nich korzystać. Placówka stosująca leki przy udzielaniu świadczeń jest wytwórcą odpadów w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach i odpowiada za nie do chwili unieszkodliwienia. Pozbycie się fiolki poza tym trybem wyprowadza odpad z systemu ewidencji.

Z tego względu odbiór, transport i utylizacja odpadów medycznych z gabinetu należą do wyspecjalizowanego operatora EKOMED-GO obsługującego placówki na Śląsku i w Małopolsce. Odpad przechodzi wtedy pełną ścieżkę: klasyfikacja, zapakowanie, karta przekazania odpadów w systemie BDO, transport i unieszkodliwienie w uprawnionej instalacji.

Jakie kody odpadów przypisać przeterminowanym lekom i szczepionkom?

Przeterminowane leki z gabinetu kwalifikuje się najczęściej do dwóch kodów: 18 01 08* dla leków cytotoksycznych i cytostatycznych oraz 18 01 09 dla pozostałych leków. Gwiazdka oznacza odpad niebezpieczny, co przekłada się na sposób pakowania i transportu. W lecznicach dla zwierząt odpowiadają im kody z podgrupy 18 02.

Najczęściej stosowane kody odpadów medycznych dla odpadów farmaceutycznych zestawia tabela:

Kod odpadu	Rodzaj odpadu	Przykłady z placówki
18 01 08*	Leki cytotoksyczne i cytostatyczne	Pozostałości preparatów onkologicznych
18 01 09	Leki inne niż wymienione w 18 01 08	Przeterminowane ampułki, tabletki, maści
18 02 07*	Leki cytotoksyczne i cytostatyczne (weterynaria)	Preparaty onkologiczne w lecznicy
18 02 08	Leki inne niż wymienione w 18 02 07	Przeterminowane preparaty dla zwierząt

W efekcie o trybie postępowania decyduje nie nazwa preparatu, ale przypisany mu kod.

Jak pakować i magazynować odpady farmaceutyczne w placówce?

Kolor opakowania wynika z kwalifikacji odpadu. Leki cytotoksyczne i cytostatyczne, jako odpady niebezpieczne inne niż zakaźne, gromadzi się w opakowaniach żółtych, a pozostałe leki, zaliczane do odpadów innych niż niebezpieczne, w opakowaniach w kolorze innym niż czerwony i żółty, zwykle niebieskim. Fiolki i ampułki zbiera się w pojemnikach sztywnych, odpornych na przekłucie.

Każde opakowanie z odpadami farmaceutycznymi wymaga etykiety zawierającej:

• kod i rodzaj gromadzonego odpadu,
• dane wytwórcy odpadu i adres placówki,
• datę rozpoczęcia gromadzenia odpadu,
• datę zamknięcia opakowania.

Worki i pojemniki na odpady medyczne zapełnia się maksymalnie do 2/3 objętości, bo tylko wtedy dają się bezpiecznie zamknąć. Zamknięte opakowania przechowuje się w wydzielonym, oznakowanym i zamykanym miejscu.

Jakich dokumentów wymaga przekazanie przeterminowanych leków?

Podstawowym dokumentem jest KPO, czyli karta przekazania odpadów, generowana przez wytwórcę w systemie BDO przed transportem. Bez niej odbiór nie może się odbyć, a odpad formalnie pozostaje w placówce. Kolejne etapy potwierdzają w systemie przewoźnik i instalacja.

Przeterminowane leki powstają w każdej placówce w niewielkich ilościach, dlatego łatwo odłożyć sprawę na później i pozwolić, by odpad zalegał dłużej, niż pozwalają przepisy. Liczą się trzy rzeczy: właściwy kod, właściwe opakowanie i terminowe przekazanie z dokumentem w BDO. Aby ustalić harmonogram odbiorów dopasowany do skali gabinetu, skonsultuj się z EKOMED-GO.

Zespół EKOMED-GO